محمد صالح علا

به یاد لولوهای نازنین!

لولوهای نازنین، یادتان به خیر! درگذشته ما را از موجوداتی وهمی، بی‌چهره و اندام مثل لولوخورخوره، آل و مانند ایشان می‌ترساندند. لولو را خوشبختانه همه می شناسیم، اما «آل» در باورهای عامیانه، موجودی افسانه‌ای در مشخصات زنی لاغر با دست‌ها و پاهای استخوانی، صورتی سرخ، اندامی پوشیده از موی انبوه و پرهای فراوان و بینی گلی است. این آل، کارش را از روز اول زندگی نوزاد آغاز می‌کند. 
عقیده بر این بود که شب ششم تولد نوزاد به سراغ مادرها می‌رفته، جگر او را بیرون کشیده، در سبدی پنهان می‌کند! اگر با آن سبد از آب بگذرد، زائو می‌میرد، اما تا زمانی که از آب نگذشته، زائو را می‌توان نجات داد.
 البته برای بستن راه او و پیشگیری از خطراتی که ایجاد می‌کرد، تدابیر جورواجوری وجود داشت که آن تدبیرها بسته به باور مردم در هر منطقه متفاوت بود. اما به عکس امروز، در آن دوران، راه‌هایی برای بستن راه ورود موجودات آزاررسان وجودداشت. 
یکی از پرآسیب‌ترین ایشان طایفه‌ دیوها بوده. دیو مظهر تندخویی و خشم بوده و کارش تباه کردن زندگی‌ها برای آنکه همه را زیر پرچم خود آورد. 
او هفتمین دشمن سروش بوده و در روایتی آمده که کارش خشم و کین‌اندوختن در دل مردم‌هاست. و هر بدی که در جهان رود، اوست که بدی را یاری می‌کند و با گنهکارها همراه است تا ایشان را دلیرتر گرداند. 
دیو دنیا پر از جنگ، نیرنگ، دروغ، دورویی، فقر، زشتی و اضطراب می‌کند. البته قلمرو فرمانروایی‌اش تنها در سرزمین ما نبوده. آنها در همه جوامع حضور فعال داشته‌اند. مثلاً در مصر و برخی سرزمین‌های اطراف آن در آفریقا اسمش «ابورجل مسلوخه» بوده. هیولایی که هم مرد و هم زن بوده. در آلمان «بوتزمن» و در آمریکا «بوگی‌من». 
اما ویژگی مشترک آنها بی‌چهره بودن و ترساندن بچه‌ها و نقش‌شان دستیاری پدر و مادر در تربیت فرزندان‌شان بوده. من در پژوهشی شتاب‌زده ملتفت شدم که تقریباً هیچ کشوری فاقد هیولا نمی‌توان پیدا کرد. 
ما همواره به لولوها و هیولاها نیاز داشته‌ایم. ولی افسوس که با اختراع سینما و بعد تلویزیون، این هیولاهای خدمتگزار به خانواده و بشریت، جای‌شان را به هیولاهایی با چهره و اندام داده‌اند. 
اگر در گذشته، تنها در قصه‌ مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها بودند، این سال‌ها آنها در سینما و تلویزیون به قدرت رسیده‌اند. آنها را از صبح تا شب در فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی می‌بینیم. البته هیولاها دیگر قادر به ترساندن بچه‌ها نیستند.
 به همین خاطر، کمپانی‌های بزرگ چند ملیتی، سرمایه‌گذاری‌های عظیمی روی تولید هیولاهایی ترسناک و بی‌عاطفه‌تر می‌کنند. برای همین گاهی با حسرت از دیوها، لولوها و آل‌های نازنین گذشته یاد می‌کنیم.